Umydyň demi: kislorod Türkmenistanda bäbekleri nähili halas edýär

“Örän kiçijik bäbegiň enjamsyz ilkinji dem alşyny görmek ajaýyp duýgy,” diýip, Daşoguzdaky Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş merkeziniň täze doglan çagalar üçin intensiw bejeriş bölüminiň anesteziology we reanimatology Güljemal Jemmiýewa aýdýar.

Häzirki döwre çenli hassahana kislorod daşyndan getirilýärdi. Işgärler ulag gurnamak we agyr ballonlary göçürmek bilen meşgul bolýardy, bu bolsa kislorodyň gijikmegine sebäp bolup, hassalar üçin durmuş bilen ölümiň arasyndaky tapawudy aňladýardy.

2024-nji ýylda ýagdaý üýtgedi. ÝUNISEF we Saglygy goraýyş ministrliginiň goldawy bilen täze kislorod stansiýasy oturdyldy.

“Ilkinji gezek kislorod biziň bölümlerimize ygtybarly we üznüksiz akýar. Täze doglan çagalar we bir ýaşa çenli bäbekler indi wagtyna ýa-da diagnozyna garamazdan haçan gerek bolsa, şol pursatda kislorod alýarlar” diýip Güljemal aýdýar.

Onuň sözlerine görä, bu aýratyn-da dem alyş ýollarynda kynçylygy bolan wagtyndan öň doglan çagalar üçin uly täsir etdi. Indi üznüksiz kislorodyň netijesinde işgärler inwaziw mehaniki dem bermegiň ýerine inwaziw däl SIPAP bejergisini ulanyp bilýärler.

“Bu bäbek üçin has howpsuz. Biz olaryň has çalt sagalýandygyny we has tiz özbaşdak dem alyp başlaýandygyny görýäris,” diýip ol aýdýar.

Her ýyl 1 500-den gowrak çaga, şol sanda maýyplygy bolanlar, oňurga şikeslileri, dowamly öýken keselleri we agyr dem alyş keselleri bolan çagalar indi kisloroda ygtybarly elýeterlilige eýe.

Agyr oňurga şikesli bir oglanjyk üç ýyl bäri Aşgabatdaky Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş merkezinde bejergi alýar.

“Oňa 32 000 litrden hem köp kislorod gerek boldy. Bu stansiýa bolmadyk bolsa, onuň zerurlyklaryny üpjün etmek mümkin bolmazdy,” diýip, çagalar intensiw bejeriş bölüminiň lukmany Dr. Jeren Orazowa aýdýar. “Indi bolsa biz onuň bejergisini meýilleşdirip bilýäris we kislorodyň ýetmezçilik etmejekdigine ynamymyz bar.”

ÝUNISEF merkezleri laringoskop toplumlary we bäbekler üçin burun kanýulalary bilen hem üpjün etdi we saglyk işgärleri üçin ýörite okuwlary geçirdi. Okuwlarda işgärlere kislorody howpsuz ulanmak, kiçi öýkenler üçin akym derejesini sazlamak, näsaglary puls oksimetriýa arkaly gözegçilikde saklamak we kislorod enjamlaryny dogry saklamak öwredildi. Lukmanlaryň aýtmagyna görä, bu bilim uly özgerişlik getirdi.

“Kislorod — bu durmuş,” diýip Güljemal aýdýar. “Indi bäbek dem almakda kynçylyk çekende, bize zerur zatlaryň bardygyny bilýärin. Çagalarymyzyň dem alşy ýeňilleşdi, biziňki hem.”