Birleşen Milletler Guramasynyň Türkmenistandaky edarasy

Garaşsyzlygyny gazanandan soň Türkmenistan 1992-nji ýylyň 2-nji martynda Birleşen Milletler Guramasynyň agzasy boldy. Şondan bäri BMG Türkmenistanyň Hökümeti bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk edip, onuň Durnukly ösüş maksatlaryna (DÖM) laýyk gelýän milli ileri tutýan ugurlaryny goldap gelýär.

BMG-niň Hemişelik utgaşdyryjysynyň ýolbaşçylygynda Ýurt boýunça topar Hökümet bilen hyzmatdaşlykda ösüşiň esasy ugurlarynda strategik çärelerini kesgitleýär we amala aşyrýar. Bu işler üç strategiki ugur boýunça alnyp barylýar: talabalaýyk dolandyryş we inklýuziw, diwersifikasiýalaşdyrylan ykdysady ösüş; daşky gurşawy goramak we howanyň üýtgemegine garşy çäreler hem-de oňa uýgunlaşmak; şeýle hem deňhukukly durmuş taýdan ösüş we abadançylyk. Bu ugurlar 2026–2030-njy ýyllar üçin BMG-niň Durnukly ösüş boýunça  hyzmatdaşlygyň çarçuwaly Maksatnamasynda beýan edilýär.

BMG-niň edaralary öz işlerini Netijeler toparlarynyň çäklerinde bilelikdäki iş meýilnamalary arkaly utgaşdyryp, bitewi we täsirli çemeleşmäni üpjün edýär.

Ýetilen sepgitler

1

Institusional özgertmeler (dolandyryş, adalat, adam hukuklary)

Kanunçylyk we institusional ulgamdaky möhüm ösüşler dolandyryşy we kanunyň hökmürowanlygyny berkitmek boýunça özgertmeleriň esasyny goýdy. 2024-nji ýylda raýatsyzlygyň belli bolan ähli ýagdaýlarynyň aradan aýrylmagy möhüm üstünlik boldy. Adam hukuklary boýunça Milli hereket meýilnamasynyň (2021–2025) ýerine ýetirilmegi we 2026–2030-njy ýyllar üçin täze çarçuwaly Maksatnamanyň işlenip taýýarlanylmagy milli adam hukuklary ulgamyny berkitdi. Adalatçynyň edarasy güýçlendirildi we 2024-nji ýylda ol GANHRI-niň “B” derejesini aldy, bu bolsa hasabatlylygy we şikaýatlara seretmek mehanizmlerini gowulandyrdy. Adalat ulgamyndaky özgertmeler çagalar üçin amatly standartlary girizdi we dikeldiji adalat çemeleşmelerini synagdan geçirdi

2

DÖM boýunça maglumatlara elýeterlilik

Durnukly ösüş maksatlarynyň gözegçiligini we syýasatyny işläp düzmegi goldamak üçin ygtybarly milli maglumat ekoulgamy döredildi. DÖM milli maglumatlar binýady doly işläp başlady we 140-dan gowrak görkezijilere gözegçilik edýär. Maglumatlaryň bölekleýin bolan görkezijileriň paýy 2019-njy ýyldaky 50 göterimden 2025-nji ýylda 85 göterime çenli  artdy. 1995-nji ýyldan bäri ilkinji gezek ilat ýazuwynyň netijeleri, şol sanda migrasiýa we maýyplyk barada täze maglumatlar çap edildi. MICS7 ýaly milli barlaglar 29 Durnukly ösüş maksatlarynyň görkezijilerini öz içine alýan we maglumatlara esaslanýan karar kabul edilişi güýçlendirýän subutnama binýadyny has-da berkitdi

3

Saglygy goraýyş ulgamyny berkitmek we onuň durnuklylygy

BMG bilen Hökümetiň hyzmatdaşlygy keselleriň öňüni almak, hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmak we ulgamyň durnuklylygyny güýçlendirmek arkaly saglygy goraýyş ulgamyny ösdürdi. BMG-niň goldawy bilen Türkmenistan inçekesel hadysalary  hasaba almak maksatlaryna möhletinden öň ýetdi, 2024–2028-nji ýyllar üçin Milli sanjym maksatnamasy arkaly immunizasiýanyň gerimini giňeltdi, enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş hyzmatlaryny güýçlendirdi hem-de adatdan daşary ýagdaýlara taýýarlygy, gözegçilik we maglumat ulgamlaryny gowulandyrdy - bu bolsa Durnukly ösüş maksatlaryna laýyklykda has elýeterli, durnukly we adamlara gönükdirilen saglygy goraýyş hyzmatlaryna goşant goşdy

4

Ykdysady döwrebaplaşdyrma we sanlylaşdyrma

BMG-niň Hökümet bilen hyzmatdaşlygy söwda  amallaryny sadalaşdyrmak, sanly özgertme we hususy pudagyň bäsdeşlik ukyby arkaly ykdysady döwrebaplaşdyrmaga ýardam etdi. BMG-niň goldawy bilen Türkmenistan Bütindünýä Söwda Guramasyna goşulmaga taýýarlygyny güýçlendirdi, "Bir penjire" we "Söwda Maglumat Portaly" ýaly sanly söwda we işewürlik ulgamlaryny ornaşdyrdy, elektron maglumatlary we statistik hasabatlylygy giňeltdi, şeýle hem Kiçi we orta kärhanalaryň başarnyklarynyň ösdürilmegine we bäsdeşlige ukyplylygynyň ýokarlanmagyna goldaw berdi, bu bolsa Durnukly Ösüş Maksatlaryna laýyk gelýän has köpugurly, netijeli we innowasion ykdysadyýetiň döredilmegine goşant goşdy

5

Durmuş hyzmatlarynyň özgertmesi we jemgyýete hyzmat

BMG-Hökümet hyzmatdaşlygy Durmuş hyzmatlar hakyndaky kanunyň kabul edilmegi, düzgünnamalaryň işlenip düzülmegi we professional durmuş işçi güýjüniň ösdürilmegi arkaly durmuş hyzmatlarynda ulgamlaýyn üýtgeşmeleri üpjün etdi. BMG-niň goldawy bilen Türkmenistanyň iki ýokary okuw jaýynda durmuş işi boýunça bakalawr okuw maksatnamasy girizildi, jemgyýetçilik hyzmatlarynyň giňeldilmegine ýardam berildi we ejiz maşgalalar, çagalar, maýyplygy bolan adamlar we gartaşan adamlar üçin gönükdiriş we goldaw mehanizmleri güýçlendirildi. 5000-den gowrak adama goldaw bermek bilen adam hukuklaryna esaslanýan we Durnukly ösüş maksatlaryna laýyk gelýän durnukly durmuş hyzmat ulgamynyň binýady ýola goýuldy

6

Durnukly ösüş üçin strategik dialog we "Açyk gepleşikler"

BMG we Türkmenistanyň Hökümeti "Açyk gepleşikler" başlangyjy arkaly açyk, subutnama esaslanýan syýasy dialogy gurnadylar, çylşyrymly we duýgur ösüş meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin ygtybarly platforma döretdiler. Bu dialoglar özara düşünişmegi, maglumatly syýasat saýlamalaryny güýçlendirdi we Durnukly ösüş maksatlaryny maliýeleşdirmekde, dolandyryş reformasynda we inkluziw ösüşde öňegidişligi goldady. Bu başlangyç BMG ulgamy bilen milli hyzmatdaşlaryň arasynda has açyk, anyk çözgütlere gönükdirilen gatnaşyklara tarap geçiş alamaty boldy

1 / 6

Durnukly ösüşüň maksatlary Türkmenistanda

Durnukly Ösüş Maksatlary global derejede garyplygy ýok edip, ýer ýüzüniň daşky gurşawyny gorap we ähli ýerde adamlaryň parahatçylykda we abadançylykda ýaşamagyny üpjün etmek üçin işleri geçirmäge çagyrýar. Bu bolsa BMG-nyň Türkmenistandaky maksatlary bolup durýar.