Soňky
Waka
05 fewral 2026
2-nji görnüşli diabet: Mahmudyň hekaýasy we yzygiderli barlaglar näme üçin möhüm
Has köp öwrenme
Press reliz
04 fewral 2026
BMG we hususy pudak Türkmenistandaky hyzmatdaşlyk platformasynyň çäginde DÖM-lere ýetmekde hyzmatdaşlygy güýçlendirmegi ara alyp maslahatlaşdy
Has köp öwrenme
Waka
27 ýanwar 2026
Maryda erkeklik baradaky düşünjelere täzeçe garaýyş
Has köp öwrenme
Soňky
Durnukly ösüşüň maksatlary Türkmenistanda
Durnukly Ösüş Maksatlary global derejede garyplygy ýok edip, ýer ýüzüniň daşky gurşawyny gorap we ähli ýerde adamlaryň parahatçylykda we abadançylykda ýaşamagyny üpjün etmek üçin işleri geçirmäge çagyrýar. Bu bolsa BMG-nyň Türkmenistandaky maksatlary bolup durýar.
Press reliz
03 fewral 2026
United Nations and Government of Turkmenistan Review 2025 Results and Launch Joint Priorities for 2026–2030
Opening the meeting, Mr. Dmitry Shlapachenko, UN Resident Coordinator in Turkmenistan, welcomed the Government and UN partners, noting the importance of continued partnership to advance national development priorities and accelerate progress towards the Sustainable Development Goals (SDGs). He highlighted that the 2021–2025 Cooperation Framework cycle saw “progress in strengthening human rights, digital transformation, economic diversification and climate resilience, as well as expanding access to quality health, education and social protection services.” During the first part of the meeting, Results Group Co-Chairs presented achievements under the 2025 Joint Workplans, including:Governance, human rights and rule of law: strengthened institutional development and improved people-centred governance practices.Inclusive economic diversification: collaboration with national institutions to advance sustainable economic reforms and private sector engagement.Climate change adaptation and disaster resilience: enhanced environmental governance, resilience frameworks and climate action partnerships.Quality health and social protection services: joint efforts to expand access to inclusive, gender responsive and high-quality public services.Education and skills development: targeted support to improve relevance, quality and inclusiveness across the education sector. Mr. Vladimir Valetka, UN Country Economist, presented the key findings of the 2025 UN Country Analysis, which provides the evidence base for the new UNSDCF and outlines emerging development trends and strategic risks. In the second part of the meeting, UN agencies and Government partners discussed Joint Workplans for 2026, aligned with the new UNSDCF 2026–2030. Presentations covered governance, economic diversification, climate resilience and disaster risk reduction, health, social services, and education, followed by discussions with sectoral ministries and UN agencies. Mr. Chary Nurmuhammedov, the Head of UN Resident Coordinator's Office introduced the proposed governance structure for the new Cooperation Framework, ensuring strong accountability, transparency, and results oriented coordination to be endorsed by the Joint Steering Committee at its meeting later in February. Mr. Maksat Keshiyev, UN Partnerships and Development Finance Officer, presented the 2025 Financial Report and the Resource Mobilization and Partnerships Strategy 2026–2030, emphasizing the need for diversified funding to meet resource requirements and address the funding gap of approximately 72 percent. It was also noted that following its role as the primary donor in the previous cycle, the Government is expected to maintain its significant financial support for the new UNSDCF 2026–2030.Participants reaffirmed the importance of continued UN–Government collaboration in promoting sustainable development, addressing emerging vulnerabilities, and accelerating progress toward the SDGs. The UN Resident Coordinator also announced that the outcomes of today’s discussions will be presented during the upcoming meeting of the UNSDCF Steering Committee later this month. The United Nations reiterated its commitment to supporting Turkmenistan in delivering national priorities, advancing human rights, and enabling resilient, inclusive and sustainable development for all.
1 of 5
Press reliz
02 fewral 2026
UN and Development Partners focus on strengthening collaboration in 2026
The hybrid meeting was hosted at the UN House in Ashgabat and moderated by Mr. Dmitry Shlapachenko, UN Resident Coordinator in Turkmenistan. In his opening remarks, Mr. Shlapachenko highlighted the DPCG’s essential role as a “trusted platform for dialogue, coordination, and collective problem‑solving,” underscoring that effective partnership is increasingly vital amid global uncertainty and overlapping development challenges. He expressed appreciation to the Ministry of Foreign Affairs for continued engagement and thanked development partners for their commitment throughout 2025.The event opened with welcoming remarks from Ms. Mahri Bashimova, Deputy Minister of Foreign Affairs of Turkmenistan where she also the national development priorities for 2026, outlining areas where strengthened support from partners can accelerate sustainable progress. Development Partners reviewed the joint achievements in 2025 presented by co‑chairs of the five thematic areas of cooperation:Human Rights & Governance (EU & UNFPA)Sustainable Economy & Finance (US & UNDP)Environment & Climate Action (UK & UNDP)Health & Social Protection (WHO)Education (US & UNICEF)In reflecting on the Joint Work completed in 2025, Mr. Shlapachenko emphasized that the value of collective action lies in reducing fragmentation, aligning development priorities, and delivering meaningful results for the people of Turkmenistan. He noted that the new Cooperation Framework 2026–2030 marks an important milestone, prioritizing governance, economic diversification, climate action, and social sectors — with gender equality, human rights, and social inclusion at its core. He encouraged partners to leverage the Framework to deepen cooperation and deliver greater impact. The meeting then continued with an open discussion, offering development partners an opportunity to raise emerging issues, propose collaborative initiatives, and align efforts within the new Cooperation Framework.In closing, Mr. Shlapachenko reaffirmed the UN Country Team’s readiness to support Turkmenistan’s development ambitions: “The strength of the DPCG lies not in any single institution, but in our collective willingness to work together, adapt, and innovate.” He thanked all participants for their dedication and encouraged continued partnership throughout the upcoming year. About the DPCGThe Development Partners Coordination Group is the primary platform for strengthening harmonization and alignment among development actors in Turkmenistan. It aims to enhance transparency, coherence, and synergy across development assistance aligned with national priorities.
1 of 5
Press reliz
23 ýanwar 2026
BMG we Ysraýylyň Ilçihanasy Aşgabatda Holokostyň pidalaryny hormatlaýar
Aşgabatdaky BMG-niň binasynda geçirilen bu çäre her ýyl 1945-nji ýylda Auşwitsiň boşadylan güni, 27-nji ýanwarda bellenilýän Holokostyň pidalaryny ýatlamagyň Halkara gününiň global bellenilişiniň bir bölegi boldy. Çäre halkara jemgyýetçiliginiň Holokostyň pidalaryny ýatlamak we adam hukuklaryna, mertebesine we parahatçylygyna umumy ygrarlylygy tassyklamak jogapkärçiligini nygtady.Çäräniň maksatnamasy Holokostda öldürilen alty million ýewreýiň hatyrasyna ýadygärlik şeminiň ýakylmagy bilen başlandy, soňra bir minutlyk dymyşlyk yglan edildi. Dabarany açyp, BMG-niň Türkmenistandaky Hemişelik utgaşdyryjysy jenap Dmitriý Şlapaçenko ýatlamagyň diňe geçmişe seretmek däl-de, eýsem häzirki döwürde hereket etmäge çagyryşdygyny belläp geçdi.Ol şu ýylyň global temasyny "Adam mertebesi we hukuklary ugrunda Holokosty ýatlamak" aýratyn nygtap, Holokostyň taryhy hakykatlaryny gorap saklamagyň antisemitizme, inkär edişe, ýigrençli çykyşlara we kemsitmeleriň ähli görnüşlerine garşy göreşmekde möhüm ähmiýetiniň bardygyny aýtdy.Şeýle hem ol BMG ulgamynyň bütin dünýä boýunça, şol sanda Antisemitizme gözegçiligi we oňa garşy çäreleri güýçlendirmek boýunça BMG-niň Hereket Meýilnamasy arkaly işlerini güýçlendirendigini belläp, BMG-niň Türkmenistandaky edarasynyň bilimi, sylanyşykly dialogy we sabyrlylyk medeniýetini ösdürmäge ygrarlydygyny tassyklady. Dabaranyň dowamynda diplomatik jemgyýetiň wekilleri çykyş etdiler, şol sanda:Jenap Andrew Berdi, ABŞ-nyň ilçihanasynyň wekiliniň orunbasary;Jenap Bernd Heinze, Germaniýa Federatiw Respublikasynyň ilçisi;Jenap Ismail Haldi, Ysraýyl Döwletiniň ilçisi jemleýji sözlerini aýtdy.Ilçi Haldi öz çykyşynda taryhy hakykaty gorap saklamagyň, pidalary “ady, taryhy we geljegi bolan şahsyýetler” hökmünde hormatlamagyň we şeýle elhenç wakalaryň gaýtadan bolmazlygyny üpjün etmegiň möhümdigini nygtady.BMG-niň Hemişelik utgaşdyryjysy çykyşyny jemläp, ýatlamagyň jogapkärçilik bilen utgaşmalydygyny belledi: “Her bir nesil ýigrenji ret etmegiň, ynsan mertebesini we ählumumy adam hukuklaryny goramagyň jogapkärçiligini çekýär. Biziň umumy borjumyz olary şu gün we her gün ýatlamakdyr”.
1 of 5
Press reliz
23 ýanwar 2026
SPECA 2026 Ykdysady Forumy sebitara baglanyşyk, söwda we durnukly ösüş boýunça berk borçnamalar bilen jemlendi
Çäre 2025-nji ýyl üçin SPECA-nyň başlygy hökmünde Türkmenistanyň Hökümeti tarapyndan BMG-niň Ýewropa ykdysady komissiýasy (UNECE) we Aziýa–Ýuwaş ummany sebitiniň ykdysady we durmuş komissiýasy (ESCAP) bilen hyzmatdaşlykda, şeýle hem BMG-niň Türkmenistandaky Hemişelik utgaşdyryjysynyň edarasynyň guramaçylyk goldawy bilen geçirildi. Hemişelik utgaşdyryjynyň edarasy BMG-niň Ýurt toparynyň agzalarynyň arasynda sazlaşygy üpjün etmekde merkezi utgaşdyryjy rol oýnady. UNECE we ESCAP bolsa SPECA-nyň Dolandyryş Geňeşiniň we Forumyň mazmun taýdan taýýarlanylmagyna, şol sanda söwda, ulag, sanlylaşdyrma we energetika boýunça bilermenler derejesindäki mejlisleriň guralmagyna ýolbaşçylyk etdiler. “25 ýyldan gowrak wagtyň dowamynda SPECA durnuklylyk, integrasiýa we durnukly ösüş üçin hyzmatdaşlygyň ähmiýetini subut etdi. Biziň strategik maksadymyz dürli ugurlar boýunça sebitara baglanyşygy ösdürip, ilat, telekeçilik we geljek nesiller üçin ölçenip bilinýän peýdalary üpjün etmekdir. Şunuň bilen baglylykda, BMG-niň hukuk gurallaryna we tehniki standartlaryna esaslanýan netijeli sebitara hyzmatdaşlyk SPECA sebitiniň uzak möhletli abadançylygy üçin wajyp bolup galýar”, — diýip, UNECE-niň Baş sekretarynyň orunbasary Dmitriý Mariýasyn ýokary derejeli mejlisde eden çykyşynda belledi. BMG-niň Türkmenistandaky Hemişelik utgaşdyryjysy Dmitriý Şlapçenko SPECA-nyň “energetika bazarlaryny, ulag geçelgelerini, sanly ulgamlary we jemgyýetleri baglanyşdyrýan, hyzmatdaşlyga gönükdirilen seýrek platforma” bolup durýandygyny nygtady.Ol global bölünişik döwründe Forumyň sebitleýin baglanyşygyň bäsdeşligi, howanyň üýtgemegine çydamlylygy we ykdysady diwersifikasiýany nähili güýçlendirip biljekdigini görkezýändigini nygtady we şeýle belledi: “Energetika baglanyşygynyň güýçlendirilmegi we geçelgeleriň sanlylaşdyrylmagy söwdany has howpsuz, elýeterli, inkluziw we ekologiýa taýdan arassa edip, sebitleýin hyzmatdaşlygy we diwersifikasiýany güýçlendirip biler”.Jenap Şlapachenko SPECA Köp hyzmatdaşly Ynam Gaznasyna hem ünsi çekdi. Bu Gazna 2024-nji ýylda UNECE we ESCAP tarapyndan 2023-nji ýylda Bakuda geçirilen SPECA Sammitinde gazanylan ylalaşyklara laýyklykda döredildi. Bu gazna sanly söwda geçelgeleri, serhetara energetika ulgamlary we durnukly ulag çözgütleri boýunça giňeldilip bilinýän taslamalar arkaly strategiýalary maýa goýumlara öwürmek üçin esasy gural bolar. Türkmenistanyň we UNECE-niň bilelikde ýolbaşçylyk edýän Gazna Dolandyryş Komitetiniň mejlisi SPECA MPTF-niň Maliýeleşdiriş strategiýasynyň kabul edilmegi we ilkinji taslamalar boýunça ýüz tutmalar üçin çagyryşyň yglan edilmegi bilen jemlendi.Şeýle hem, ol şu ýylky Forumyň täze aýratynlygyna - SPECA gatnaşyjy döwletlerinden BMG-niň ykdysatçylarynyň ýörite sessiýasyna ünsi çekdi. Bu sessiýa Hemişelik utgaşdyryjylaryň edaralaryny, sebit komissiýalaryny we halkara maliýe guramalaryny bir ýere jemläp, geçelgeleriň sanlylaşdyrylmagy we söwda ýeňilleşdirilmegi arkaly maýa goýum üçin amatly, DÖM-lere laýyk taslamalary, şol sanda SPECA-nyň Köp hyzmatdaşly Ynam Gaznasyndan geljekde maliýeleşdirmek üçin mümkin bolan taslamalary döredip biljekdigini we BMG-niň Hyzmatdaşlyk Çarçuwalaryna maglumat berip biljekdigini anykladylar. SPECA gatnaşyjy döwletleri özara baglanyşykly ugurlar boýunça gazanylan ösüşi we sinergiýalary seljerdiler. Bilermenler suw-energetika-ýer-ekosistemanyň baglanyşygy baradaky temalary aýratyn gözden geçirdiler: sebitleýin energiýa modelleşdirmesi, elektrik ulgamlarynyň özara baglanyşygy üçin mümkinçilikler, pudagara dolandyryş barlaglary, durnukly kiçi gidroenergetika, tebigata esaslanýan çözgütler, bentleriň howpsuzlygy we 2026-njy ýyldaky Sebitleýin ekologiýa sammitine mümkin bolan goşantlary ara alyp maslahatlaşdylar.Demir ýol özara gatnaşygyny giňeltmek, multimodal maglumat alyş-çalşygynyň sanlylaşdyrylmagyny çaltlaşdyrmak we BMG-niň Ýewropa Ykdysady Hyzmatdaşlyk Geňeşiniň geçirýän içerki ulag ulgamynda BMG-niň hukuk resminamalaryny - eTIR, eCMR, URL, ş.m. we 2023-nji ýylda Bakuda geçirilen SPECA sammitinde kabul edilen Trans-Hazar geçelgesiniň sanlylaşdyrma ýol kartasyny durmuşa geçirmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.Gatnaşyjylar BMG/CEFACT standartlarynyň ornaşdyrylyşyny, multimodal sanly söwda geçelgelerini gurmak boýunça tagallalary we Bütindünýä Söwda Guramasy bilen baglanyşykly taýýarlyklary öz içine alýan global düzgünlere esaslanýan söwda ulgamlary bilen sazlaşdyrmagyň möhümdigini gözden geçirdiler.Forumda SPECA-nyň Durnukly Söwda Prinsipleriniň kabul edilmegi, aýlaw ykdysady mümkinçilikleri we Trans-Hazar geçelgesinde netijeliligi ýokarlandyrmak üçin işewürlik tejribeleri seljerildi. Forum BMG-niň Ýewropa Ykdysady Komissiýasynyň (ÝEK), ESCAP, ITC, UNCTAD, halkara maliýe edaralarynyň we beýleki hyzmatdaşlaryň esasy sebitleýin tejribelerini birleşdirip, BMG-niň utgaşdyrylan ulgamynyň goşantlary bilen goldanyldy. Bilermen sessiýalary Geljek üçin Maksatnamasy, Awaza hereket mevilnamasy we BMG-niň dowam edýän hyzmatdaşlygyň çarçuwaly Maksatnamasy ýaly global borçnamalara laýyk gelmek üçin döredildi. Ilkinji gezek SPECA gatnaşyjy döwletleriň ykdysatçylary maliýe taýdan amatly sebitleýin taslamalary kesgitlemek we serhetüsti ykdysady hyzmatdaşlygy güýçlendirmek üçin ýörite sessiýada duşuşdylar. Bu ara alyp maslahatlaşmalar BMG tarapyndan goldanylýan geljekki maksatnamalara we sebitleýin başlangyçlara esas bolar.Forum aşakdaky ugurlar boýunça borçnamalar bilen jemlendi:Sanly söwdany ýeňilleşdirmek we multimodal geçelgeleriň döwrebaplaşdyrylmagyny giňeltmek;Sebitara energetika baglanyşygyny we howa şertlerine laýyk meýilnamalaşdyrmagy ilerletmek;Durnukly söwda we innowasiýalar boýunça hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak;SPECA sebitini global derejede işjeň, has integrirlenen, netijeli we durnukly ykdysady merkeze öwürmek üçin umumy teklipler toplumyny taýýarlamak.Birleşen Milletler Guramasy parahatçylygy, ynanyşmagy we sebit boýunça durnukly ösüşi ilerletmäge gönükdirilen strategiýalary täsirli, maýa goýum üçin taýýar hereketlere öwürmekde SPECA döwletlerine goldawyny dowam etdirjekdigini tassyklady.
1 of 5
Press reliz
22 ýanwar 2026
FAO-nyň Baş direktory howanyň üýtgemeginiň täsirlerini çözmek üçin bilelikde we pudagara hyzmatdaşlygyň zerurdygyny nygtady
Maslahaty açyp, Baş direktor howanyň üýtgemeginiň bütin dünýäde agro-azyk ulgamlaryna has güýçli täsir edýän häzirki möhüm döwründe bu dialogy gurandygy üçin Türkmenistanyň Hökümetine minnetdarlyk bildirdi. Ol howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly krizisiň eýýäm açlyk we iýmit ýetmezçiliginiň esasy sebäpleriniň birine öwrülendigini, onuň azyk howpsuzlygynyň üç ölçegine — azygyň elýeterliligine, üpjünçiligine we nyrh taýdan elýeterliligine — şeýle hem azygyň dört derejesine: esasy, ýokumlylyk, sagdynlyk we işjeňlik derejelerine täsir edýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, ol agro-azyk ulgamlaryny has netijeli, inklýuziw, durnukly we ekologiýa taýdan ygtybarly etmek üçin gyssagly özgertmeleriň zerurdygyny nygtady.Toplumlaýyn çözgütleriň ähmiýetini belläp, Baş direktor “Bitewi saglyk” (One Health) çemeleşmesini howanyň üýtgemegi, azyk howpsuzlygy, iýmitlenme we saglyk bilen baglanyşykly özara meseleleri çözmek üçin amaly we täsirli çarçuwaly ulgam hökmünde görkezdi. “Azyk we agro-azyk ulgamlary çözgüdiň bir bölegidir” diýip, ol belledi we One Health çemeleşmesini durmuşa geçirmekde ministrlikleriň arasynda hyzmatdaşlygyň zerurdygyny nygtady.Baş direktor hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagynyň hem möhüm ähmiýetini belläp, döwlet we hususy pudaklary, raýat jemgyýetini hem-de ösüş boýunça hyzmatdaşlary öz içine alýan pudagara hyzmatdaşlygyň hiç kimi yzda galdyrmaýan Dört gowulyga, has gowy önümçilige, has gowy iýmitlenişe, has gowy daşky gurşaw şertlerine we has gowy durmuşa, ýetmekde, şeýle hem One Health çemeleşmesini we netijeli howa çözgütlerini amala aşyrmakda möhüm orun eýeleýändigini aýtdy.Bir günlük maslahat Merkezi Aziýa, Kawkaz we goňşy ýurtlaryň oba hojalygy, saglyk we daşky gurşaw pudaklaryndan ministrleri, ýokary derejeli ýolbaşçylary we tehniki hünärmenleri, şeýle hem sebit ösüş banklarynyň we halkara guramalaryň wekillerini bir ýere jemledi. Ara alyp maslahatlaşmalar howanyň üýtgemegi, azyk howpsuzlygy, iýmitleniş we saglyk bilen baglanyşykly meseleleri çözmek üçin toplumlaýyn, köp pudakly çemeleşmelere gönükdirildi we durnukly agro-azyk ulgamlarynyň esasy hökmünde One Health çemeleşmesine aýratyn üns berildi.Saparynyň dowamynda Baş direktor Türkmenistanyň ýolbaşçy düzümleri bilen ýokary derejeli ikitaraplaýyn duşuşyklary geçirdi. Ol Oba hojalyk ministri Çaryýar Çetiýew, Daşky gurşawy goramak ministri Çarygeldi Babanyýazow we oba hojalyk toplumyna jogapkär Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary Taňryguly Atahallyýew bilen duşuşdy. Duşuşyklarda howanyň üýtgemegine durnuklylygy ýokarlandyrmak, durnukly oba hojalyk önümçiligini ösdürmek hem-de oba hojalygy, daşky gurşaw we saglyk pudaklarynda syýasatlaryň sazlaşygyny üpjün etmek boýunça FAO bilen hyzmatdaşlygy giňeltmek meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.Baş direktor şeýle hem Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, Daşary işler ministri Raşid Meredow bilen duşuşyp, azyk howpsuzlygy, howa çäreleri, suw serişdelerini dolandyrmak we durnukly ösüş boýunça sebit we global başlangyçlardaky hyzmatdaşlygy we Türkmenistanyň gatnaşygyny ara alyp maslahatlaşdy.Saparyň çäginde Baş direktor Türkmenistanyň agro-azyk ulgamlaryny we medeni mirasyny görkezýän birnäçe desgalara baryp gördi. Aşgabat Atçylyk sport toplumynda ol dünýä belli ahalteke bedewlerine syn etdi. Şeýle hem “Altyn Halka” Döwlet maldarçylyk kärhanasyna baryp, howanyň üýtgemegi şertlerinde maldarçylygy durnukly dolandyrmak, öndürijiligi we durnuklylygy ýokarlandyrmak meseleleri boýunça pikir alyşmalar geçirildi. Türkmenistanyň Döwlet medeni merkeziniň muzeýine we Türkmen halylarynyň Milli muzeýine baryp görmek göz öňünde tutuldy.Saparynyň ahyrynda Baş direktor FAO-nyň Türkmenistan we sebitdäki ýurtlar bilen ýakyndan hyzmatdaşlygy dowam edip, howa çärelerini giňeltmäge, sebit hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmaga we agro-azyk ulgamlaryny özgertmäge ygrarlydygyny ýene-de bir gezek tassyklady.
1 of 5
Waka
05 fewral 2026
2-nji görnüşli diabet: Mahmudyň hekaýasy we yzygiderli barlaglar näme üçin möhüm
Irki anyklaýyş Men 40 ýaşymda we Sarahsdan. Öňki iş ýerimde geçirilýän yzygiderli saglyk barlagy wagtynda mende diabet keseliniň bardygy tötänleýin anyklady. Özümi doly sagdyn duýýardym we hiç hili arz-şikaýatym ýokdy. Emma ganymyň barlagy şekeriň derejesiniň ýokarlanandygyny görkezdi - 6.8. Meni endokrinologyň ýanyna ugratdylar. Lukman munuň kadadan ýokarydygyny we üç aýyň dowamynda "ortaça" şekeriň derejsininň nähili bolandygyny görkezýän – glisirlenen gemoglobin üçin goşmaça barlagyň gerekdigini aýtdy. Geň galdyran zat, onuň üçin Aşgabada gitmegiň hem zerurlygy ýokdy, ony Sarahsdaky saglyk öýünde-de barlamaga mümkinçilik bardy. Glisirlenen gemoglobin derejäm hem kadadan ýokarydy.Lukman ähli barlag netijelerimi gözden geçirenden soň, "Sizde 2-nji görnüşli diabet bar" diýdi. Bu meniň üçin şok boldy. Hawa, men diabet barada bilýärdim, ejemde diabet bar. Ýöne mende ol bolup bilmez diýip pikir edýärdim.Elýeterli bejergi Lukman meniň şowludygymy düşündirdi - diabetim irki tapgyrda anyklandy. Emma ol maňa keseli bejerip bolmaýandygyny, diňe gözegçilik astynda saklap bolýandygyny duýdurdy. Bagyrymyň we böwreklerimiň ýagdaýynyň gowydygy barlanylandan soň, derrew maňa metformin derman serişdesi ýazylyp berildi.Men dermanlary öz hasabyma satyn almaly bolaryn öýtdüm. Emma munuň hem zerur däldigi mälim boldy. Men Sarahs saglyk öýünde hasaba alyndym we her aý metformini mugt alyp başladym. Men ony günde iki gezek, bellenen tertipde içdimwe henizem içýärin.Goşmaça gözegçilikOndan daşary, mende gipertoniýa keseliniň hem bardygy anyklanyldy, men ondan asla bihabardym. Kardiolog dermanlary ýazyp berdi, olary hem saglyk öýi mugt berýär. Indi meniň gan basyşym hem durnukly. Hawa, böwreklerimiň saglykýagdaýyny barlamak üçin ýerli saglyk öýünde gandaky şekerimi, kreatininimi we albuminimi yzygiderli barlamaly bolýaryn. Şeýle hem, ol ýerde men her alty aýda bir gezek holesterinimi barlaýaryn. Lukman meniň ýaşaýyş durmuşymy we diagnozymy göz öňünde tutup, diabetde gan damarlarynyň diwarlarynda holesterin galyndylarynyň has çalt emele gelýändigini we onuň bilen baglylykda infarkt we insult howpunyň ýokarlanýandygyny düşündirdi. Emma bularyň hemmesini çalt barlap bolýar - paýtagta ýa-da daşary ýurda gitmegiň zerurlygy ýok.Şu günki günde men eýýäm üç ýyl bäri diabet bilen ýaşaýaryn. Men ony gözegçilikde saklaýaryn! Men derman içýärin, dogry iýmitlenmmäge synanyşýaryn, gandaky şekerimi yzygiderli barlaýaryn we lukmanyň ýanyna ýygy-ýygydan barýaryn. Men özümi keselimiň tussagy däl-de, sagdyn adam ýaly duýýaryn. Men işläp, maşgalamy üpjün edip bilýärin. Men dargap, tozup gitmegiň ýerine, kiçi oglum bilen göwnümizi açyp, şatlanyp bilýärin. Biz hatda şu tomusda deňiz kenaryna dynç almagada gitdik!Elýeterli ýerdeMeniň mysalymyň bu mesele bilen ýüzbe-ýüz bolýan başga adamlarada kömek eder diýip umyt edýärin. Iň esasy zat – kesel bilen ýeke galmazlyk. Saglyk öýüne baryň, hünärmenler bilen maslahatlaşyň - olar maňa kömek edişleri ýaly sizede kömek ederler. Köp adamlar indi islendik etrapdaky saglyk öýlerinde ähli barlag görnüşlerini diýen ýaly geçirip bolýandygyndan habarsyz. Her etrapda döwrebap barlaghanalar bar we olar reagentler bilen üpjün edilen.Men indi ähli goňşularymy saglyk öýümize iberýärin. We olaryň köpüsi eýýäm barlaglardan geçdiler: käbirleriniň gandaky şekeri ýokary, käbirleriniň bagyry näsag, käbirleriniň ýüreginde mesele bar. Olar şol ýerde bejergä başladylar, derman alýarlar - hatda olary satyn almak hem gerek däl – we özlerini öňküden has gowy duýýarlar. Bu bir bagt dälmi? BMGÖM we Türkmenistan: Saglygy goraýyş ulgamyny bilelikde pugtalandyrmakTürkmenistanda BMGÖM Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi bilen bilelikde saglygy goraýyş ulgamyny pugtalandyrmaga we anyklaýyş we ýokary hilli dermanlara elýeterliligi üpjün etmäge gönükdirilen taslamalary durmuşa geçirmegini dowam etdirýär. Bu başlangyçlaryň çäginde ýurduň ähli ýerinde - welaýat merkezlerinden başlap, uzak etraplara çenli kliniki barlaghanalar enjamlaşdyrylýar we dürli barlaglar üçin reagentler satyn alynýar. Şeýle hem, ýokanç we ýokanç däl keselleri - ýürek-damar, newrologik, endokrinologik, onkologik we ömürboýy bejergini talap edýän seýrek keselleri bejermek üçin dermanlar bilen üpjün edilýär.Wagtynda bejergi almaga we öňüni alyş çärelerini geçirmäge mümkinçiliginiň bolmagy adamlara saglygyny, zähmet ukybyny we ýaşaýşynyň hilini saklamaga mümkinçilik berýär. Bu bolsa bilime, işe we jemgyýete beýlekiler bilen deň derejede üns bermäge mümkinçilik döredýär. Döwlet üçin bu maýyplygyň azalýandygy, durmuş tölegleriniň azalýandygyny we kynçylykly bejergileriň gymmat bahaly çykdajylarynyň azalýandygyny aňladýar. Sagdyn adamlar işlemegini, salgyt tölemegini we ykdysadyýeti ösdürmegini dowam etdirýärler we olaryň netijesinde öňüni alyşa goýlan her bir maýa goýum birnäçe esse peýda getirýär."Keselleriň öňüni almaga we irki anyklanylyşyna esaslanýan ähliumumy saglygy goraýyş üpjünçiligi – bu sagdyn jemgyýete we güýçli ykdysadyýete goýlan binýatlaýyn maýa goýumdyr, bu ýerde maýa goýlan her bir serişde raýatlaryň öndürijiliginiň hasabyna köpelip gaýdyp gelýär. Innowasion tehnologiýalar ulgamyndaky üstünlikli tejribelere daýanyp, BMGÖM we Türkmenistan durnukly saglygy goraýyş ulgamyny gurmak ugrunda hyzmatdaşlygyny dowam etdirerler. Saglygy goraýyşy Türkmenistanyň her bir ýaşaýjysy üçin durnukly ösüşiň hereketlendiriji güýjüne öwürmek maksady bilen, biziň bilelikdäki ünsümiz keselleriň anyklanylyşynyň we bejergisiniň ähliumumy elýeterliligini giňeltmäge, hyzmatlaryň sanly ulgama geçirilmegine we saglygy goraýyş ulgamynyň işgär mümkinçiliklerini pugtalandyrmaga gönükdirilendir", - diýip, BMGÖM-niň Türkmenistandaky Hemişelik wekili Narine Saakýan belleýär.
1 of 5
Waka
27 ýanwar 2026
Maryda erkeklik baradaky düşünjelere täzeçe garaýyş
Biziň hekaýamyz erkeklik häsiýeti we XXI asyrda erkek bolmagyň näme aňladýandygy baradadyr. Bu hekaýa gender deňliginiň ilerledilmegi, mümkinçilikleriň giňeldilmegi hem-de hemme adamlaryň, şol sanda aýal-gyzlaryň hukuklaryny goramak ugrunda häzirki zaman ýaş ýigitleriň we gyzlaryň jemgyýetçilik kadalaryny nähili üýtgedýändikleri barada gürrüň berýär.Biz Mary welaýatynyň ýaşaýjysy, 35 ýaşly sport tälimçisi Nedir barada gürrüň bermek isleýäris. Ol Türkmenistanda «erkek bolmak» we «erkeklik» düşünjelerine täzeçe garaýan türkmen erkekleriniň täze nesline wekilçilik edýär. Çagalygyndan bäri Nedirde erkeklik häsiýeti bilen baglanyşykly çäkli garaýyş bardy: erkek adam — maşgalany ekleýji, goragçy we karar kabul edýän ýeke-täk kişi. Ýerli sport mekdebinde sambo boýunça tälimçi bolup işläp, ol fiziki güýjüň hökmürowanlyk edýän dünýäsinde ýaşady we ýetginjeklere «erkek bolmak» — bu iň güýçli adam bolmakdyr diýip öwredýärdi.Emma türgenleşiklerine gyzlaryň hem gelip başlamagy onuň garaýşyny üýtgedip başlady. Olara göreşmegi, duýgularyny saklamagy we ýeňiş gazanmagy öwredip, ol özüniň köne düşünjeleriniň sarsýandygyny duýdy. Nedir özüniň bäş sany gyz okuwçysynyň söweş sungatynda — ozaldan «erkekleriň dünýäsi» hasaplanýan ugurda — milli we halkara derejelerde üstünlik gazanandygyna buýsanýardy. Hut şol wagt ol güýçli we çydamly bolmagyň haýsydyr bir jynsa bagly däldigine göz ýetirdi. Nediriň durmuşyndaky öwrülişikli pursat, onuň Türkmenistanyň Bedenterbiýe we sport baradaky döwlet komitetiniň hem-de BMG-niň Ilat gaznasynyň (UNFPA) bilelikdäki taslamasy bolan “Ýaşlar, sport we gender deňligi” atly maksatnama goşulmagy bilen başlandy. Bu başlangyç Britaniýanyň hökümetiniň maliýe goldawy bilen UNFPA-nyň sebit taslamasynyň çäklerinde amala aşyrylýar. Bu maksatnama Nedire özünde döreýän duýgulary beýan etmek üçin dogry sözleri tapmaga kömek etdi. Aşgabatly we Lebaply sport halypalar we meýletinçiler bilen bilelikde okuw maslahatlaryna gatnaşyp, ol adaty tälimçiden jemgyýetiň işjeň agzasyna öwrüldi. Ol köpçüligiň öňünde çykyş etmek ukyplaryny kämilleşdirdi, bu bolsa oňa könelişen jemgyýetçilik kadalarynyň her bir adamyň ösüşine nähili päsgel berýändigi barada pikir alyşmalary geçirmäge mümkinçilik berdi.Şu gün Nedir ýaş ýigitlere hakyky güýjüň öz kuwwatlylygyňy görkezmekde däl-de, hyzmatdaşlykda we birek-birege bolan hormatda jemlenýändigini öwredýär. Ol gender deňligini köplenç toparlaýyn sport oýny — «hemmeler üçin ýeňiş» — bilen deňeşdirýär. Onuň pikiriçe, sagdyn jemgyýeti diňe her bir oýunça üstünlik gazanmak üçin deň mümkinçilik berlen ýagdaýynda gurup bolar. Iň uly üýtgeşmeler sport zalynda däl-de, eýsem Nediriň öz öýünde bolup geçdi. Bir wagtlar ol «adaty rollara» ynanan bolsa, indi öý işlerini we çagalara ideg etmegi aýaly bilen deň paýlaşýar. Aýalynyň dynç almagyna we onuň maksatlaryna uly ähmiýet bermek bilen, ol özara hormata esaslanýan maşgalanyň has durnuklydygyna göz ýetirdi. Nedir üçin gap-gaç ýuwmak ýa-da çagalaryna ideg etmek — bu erkeklik häsiýetini ýitirmek däl-de, eýsem liderlik ukybynyň ýüze çykmagydyr.Nedir tälimçiniň işiniň diňe sport meýdançasy bilen çäklenmeýändigine düşünýär. Ol erkekleri deňlik baradaky söhbetdeşlige çekmek arkaly, oglanlaryň we gyzlaryň öz ukyplaryny amala aşyrmak üçin deň mümkinçilikleriniň boljak jemgyýetini kemala getirmäge kömek edýändigine ynanýar. Nedir üçin lider bolmak — parahatçylyk, hormat we umumy ösüşi gazanmak üçin jemgyýetiň bilelikde hereket etmegini gazanmakdyr.Häzirki wagtda “Ýaşlar, sport we gender deňligi” maksatnamasy ýurduň ähli welaýatlarynda hereket edýär. Ýaş türgenleri we tälimçileri gender deňligini hem-de meýletinçiligi ilerletmäge çekmek bilen, bu taslama sportuň güýji arkaly sagdyn durmuş ýörelgesini we deň mümkinçilikleri öňe sürmegi dowam etdirýän güýçli hereketi döretdi.Nedir — 2023–2025-nji ýyllar aralygynda bu başlangyja Aşgabatdan, Marydan we Lebapdan gatnaşan 45 işjeň meýletinçiniň biridir. Ýaş türgenleri we tälimçileri deňlik ideýalarynyň daşynda jemläp, bu taslama adamlaryň durmuşyna sport meýdançalarynyň daşynda hem täsir edýän hereketiň düýbüni tutdy.
1 of 5
Waka
23 dekabr 2025
Aýsoltan Annamämmedowa: Sanly tehnologiýalardaky Türkmenistanyň ýaş zehini
Tehnologiýa we innowasiýalara hemişe höwesli bolan Oguz Han adyndaky Inženerçilik we Tehnologiýa Uniwersitetiniň dördünji ýyl talyby Aýsoltan Annamämmedowa ýakynda Türkiýäniň Stambul şäherinde geçirilen "Gelejekki başarnyklar sprinti" halkara bilim başlangyjyna gatnaşmak bilen geljege batyrgaý ädim ätdi. Bu intensiw maksatnama zehinli ýaşlaryň arasynda sanly başarnyklary, innowasion pikirlenişi we hünär başarnyklaryny ösdürmäge gönükdirilendir.MEXT Tehnologiýa Merkezi tarapyndan Stambuldaky BMGÖM Sebit Merkezi (UNDP IRH), BMGÖM Türkiýe we Türkiýäniň "Hepsiburada" tehnologiýa kompaniýasy bilen hyzmatdaşlykda guralan bu başlangyç 2025-nji ýylyň 20-22-nji noýabry aralygynda dünýäniň dürli künjeginden ýaş hünärmenleri emeli intellektiň, sanly ykdysadyýetiň we global zähmet bazarynyň meýillerini öwrenmek üçin bir ýere jemledi.Aýsoltan BMGÖM IRH tarapyndan hödürlenýän alty hepdelik onlaýn okuwlary tamamlandan soň, şahsy maksatnama gatnaşmak hukugyny gazandy. Bu taýýarlyk sapaklarynda halkara bilermenler gatnaşyjylary awtomatlaşdyrma, emeli intellekt, durnuklylyk, üpjünçilik zynjyrlary we global tehnologiýa meýilleri ýaly mowzuklar bilen tanyşdyrdylar. Kurslar onuň hyzmatdaşlygyny we meseleleri çözmek başarnyklaryny güýçlendirdi we sanly innowasiýalarda täze mümkinçilikleri öwrenmäge ylham berdi."Geljekki başarnyklar sprinti meniň üçin täze mümkinçilikler dünýäsini açdy" diýip, Aýsoltan aýtdy. "Bu maňa öňe gitmäge, öwrenmäge we geljegimi kemala getirmäge ynam berdi."Stambulda üç günlük kursda Aýsoltan öňdebaryjy tehnologiýalar bilen işlemekde özboluşly tejribe toplady. Maksatnamanyň esasy pursatlary Senagat 4.0 tehnologiýalaryny görkezýän Sanly Fabrika gezelenji, ÝB ETS we CBAM barada leksiýalar we tehnologik çözgütleri Durnukly Ösüş Maksatlary (DÖM) bilen baglanyşdyrýan ussatlyk sapaklary boldy. Dersler diňe bir onuň tehniki bilimlerini çuňlaşdyrman, eýsem onuň döredijiligini, tankydy pikirlenişini we toparlaýyn iş başarnyklaryny ösdürdi - bularyň hemmesi çalt üýtgeýän sanly dünýäde zerurdyr.Geljekki Iş Akademiýasy bilen Tehniki başarnyklary ösdürmekAýsoltanyň Geljekki başarnyklar sprintine gatnaşmagy BMGÖM-niň Stambuldaky Sebit Merkezi tarapyndan amala aşyrylýan giň sebitleýin Geljekki Iş Akademiýasy taslamasynyň bir bölegidir. Bu başlangyç Ýewropada we Merkezi Aziýada ýaşlary ýaşyl we sanly geçişe üstünlikli gatnaşmak üçin zerur bolan başarnyklar bilen üpjün etmäge gönükdirilendir. Sprint Akademiýanyň intensiw ýüzbe-ýüz moduly bolup hyzmat edýär we emeli intellekt, senagat 4.0 tehnologiýalary, durnukly ösüş we geljekki başarnyklar bilen tejribe hödürleýär.Aýsoltan alty hepdelik onlaýn kurslary tamamlap we Stambulda ýüzbe-ýüz Geljekki başarnyklar Sprint bilim başlangyjyna gatnaşyp, bu sebitleýin ekoulgam çemeleşmesiniň bir bölegine öwrüldi we amaly we geljege laýyk başarnyklary gazandy. Bu maksatnama onuň yzygiderli üýtgeýän zähmet bazarynda ösmegini güýçlendirdi we has uly taslamalary amala aşyrmaga ylham berdi.Türkiýeden, Özbegistandan, Täjigistandan, Gazagystandan we Gyrgyzystandan gelen kärdeşleri bilen aragatnaşyk saklamak onuň hünär dünýägaraýşyny giňeltdi. Dürli ýurtlardan gelen ýaş hünärmenler bilen pikir alyşmak we hyzmatdaşlyk etmek onuň tejribesini baýlaşdyrdy."Geljekki başarnyklar Sprinti maňa öwrenmegi, synanyşmagy we mümkinçilikleri ulanmaga dowam etmäge ynam berdi" diýip, Aýsoltan paýlaşýar. "Her täze başarnyk innowasiýalara ýol açýar we meniň hünär ýolumy kemala getirýär." Geljekki başarnyklar akademiýasy bilen öwrenmek we ösdürmekAýsoltan Stambulda gatnaşmakdan başga-da, BMGÖM-niň Geljekki başarnyklar akademiýasy arkaly başarnyklaryny ösdürmegini dowam etdirýär. 2025-nji ýylyň awgust aýynda Ýaponiýanyň hökümeti tarapyndan maliýeleşdirilýän we BMGÖMtarapyndan Türkmenistanyň Zähmet we ilatyň durmuş taýdan goramak ministrligi bilen hyzmatdaşlykda amala aşyrylýan "Merkezi Aziýada zorlukly ekstremizmiň öňüni almak üçin durnukly jemgyýetleri ösdürmek" sebitleýin taslamasynyň Türkmenistanyň ýurt bölegi hökmünde başlanan bu dinamiki başlangyç, ýurduň ähli ýerlerinden ýaşlara häzirki zaman zähmet bazary üçin isleg bildirilýän başarnyklara gönükdirilen Coursera platformasyndaky ýokary hilli onlaýn kurslara elýeterliligi üpjün edýär. Aýsoltan häzirki wagtda IBM AI Inženerçilik kursuny, şeýle hem sanly sowatlylyk, programmirleme we hünär ösüşi boýunça programmalary alýar. Bu giňişleýin bilim syýahaty arkaly Aýsoltan diňe bir sanly başarnyklaryny kämilleşdirmän we döredijilik pikirlenişini ösdürmän, eýsem toparlara ýolbaşçylyk edip we möhüm taslamalary durmuşa geçirip bilýän ýokary hünärli web işläp düzüjisi bolmaga taýýarlanýar. "Gelejekki başarnyklar akademiýasy" we "Gelejekki başarnyklar sprinti" tejribesiniň bir bölegi hökmünde ol biolukmançylyk elektronikasyna ünsi jemläp, kiber-fiziki ulgamlary öwrenýär we çalt üýtgeýän sanly giňişlikde uly möçberli taslamalary durmuşa geçirmek we karýera ösüşi boýunça uzak möhletli maksadyny goldaýan IBM AI Inženerçilik kursuny alýar.Ilkinji "Gelejekki başarnyklar akademiýasy" maksatnamasy eýýäm öz netijeliligini subut etdi: 1000-den gowrak ýaşlar we zenan birinji topary tamamlady. Ikinji tapgyr Aýsoltan ýaly ýaş gatnaşyjylary goldamagy dowam etdirýär, olaryň işe ýerleşmek ukybyny, durnuklylygyny we jemgyýete işjeň gatnaşmagyny artdyrýar. Aýsoltanyň maksatlaryna ygrarlylygy diňe bir şahsy maksatlaryny däl, eýsem, Türkmenistanyň ýaşlarynyň tehnologik innowasiýalary ösdürmek we jemgyýetçilik ösüşine goşant goşmak mümkinçiliklerini hem görkezýär."Öwrenýän her täze başarnygym maňa täze zatlary synap görmek üçin has köp ynam berýär. Men kynçylyklary kabul etmäge, pikirleri öwrenmäge we bilimlerimi hakyky üýtgeşmeleri döretmek üçin ulanmaga taýýar."Aýsoltanyň ýoly ýaşlar tarapyndan ýolbaşçylyk edilýän innowasiýa başlangyçlarynyň özgerdiji güýjüni görkezýär. BMGÖM "Gelejekki başarnyklar Sprinti" we "Gelejekki başarnyklar akademiýasy" ýaly maksatnamalar arkaly dünýäniň dürli künjegindäki ýaşlara sanly deňsizligi aradan aýyrmaga, isleg bildirilýän başarnyklary ele almaga we durnukly we inkluziw ösüşe goşant goşmaga kömek edýär. Onuň hekaýasy şu günki ýaşlara maýa goýmagyň geljegiň çylşyrymly kynçylyklaryna çözgüt tapmaga ukyply liderleri, innowatorlary we hünärmenleri döretjekdigini görkezýär.
1 of 5
Waka
03 dekabr 2025
Durmuş päsgelçilikleri aýyrmak: BMG Türkmenistanda inklýuziýany öňe sürýär we stigmany ýok etmek üçin hyzmatdaşlygy güýçlendirýär
Aşgabadyň dürli künjeklerinde diňe bir maslahat zallarynda däl, eýsem adamlaryň köpdürlüligini bellemek üçin ýygnanýan seýilgählerde, sport meýdançalarynda we döredijilik sahnalarda hem has inkluziw geljegiň alamatlary peýda bolýar.Geçen üç ýyla garanda bu ýylda admalaryň gatnaşmagy has täsirli boldy. Çäreler Birleşen Milletler Guramasynyň 80 ýyllygyna bagyşlanan BMG-niň konsertinde maýyplygy bolan iki aýdymçynyň gatnaşmagy bilen başlanyp, syýasy maslahatlaşmalary bilen dowam etdi we maýyplygy bolan adamlara bagyşlanan Inklýuziw festiwalynda köpdürlüligiň dabaralanmasy bilen tamamlandy.“Inkluziwlik diňe bir ýörelge däl - bu jemgyýetleri özgerdýän tejribe. Syýasaty we jemgyýeti birleşdirmek bilen, biz her bir adamyň, ukybyna garamazdan, doly we deň derejede gatnaşyp biljek Türkmenistany gurýarys” diýip, BMG-niň Turkmenistandaky Hemişelik utgaşdyryjysy Dmitriý Şlapaçenko aýtdy.Birleşen Milletler Guramasynyň maýyplygy bolan adamlaryň guramalary bilen hyzmatdaşlygynda gurnalan festiwal merkezi Aşgabat seýilgähinde maşgalalary, çagalary, türgenleri, sungat işgärlerini we meýletinçileri birleşdirip, hereket we gülki bilen doldy. Her ýyl geçirilýän “Biz dürli – emma deň” atly inklýuziw festiwal seýilgähi ýene-de bir gezek güýç-kuwwat berýän janly giňişlige öwürdi — bu ýere her bir adam, ukybyna garamazdan, gatnaşyp, döredip, bäsleşip we aragatnaşyk saklap bildi. Myhmanlar bir işjeňlik zolagyndan başga birine geçdiler: kölegeli agaçlaryň aşagynda geçirilýän küşt oýny, şatlykly sesler bilen gurşalan inklýuziw tennis meýdançasy, görüş maýyplygy bolan ýaş suratkeşler tarapyndan şekillendirilen reňkli el işleri we çagalaryň gaýtadan işlenen materiallardan oýunly eserlerini döredýän eko-zonasy. Aýdym-saz, tans we el işleri bilen döredilen sungatyň aýdyň görnüşleri howany hyjuw we şatlyk bilen doldurdy. BMG-niň Hemişelik utgaşdyryjysynyň edarasy tarapyndan ýolbaşçylyk edilen festiwal BMG-niň edaralaryny (Adam hukuklary boýunça Ýokary komissarynyň edarasy, ÝUNFPA, ÝUNISEF, BSGG we HMG), maýyplygy bolan adamlaryň guramalaryny, raýat jemgyýetini, sport federasiýasyny, hökümet wekillerini we diplomatik jemgyýeti bir ýere jemledi, bu festiwala gatnaşanlaryň hemmesine inklýuziwligiň abstrakt düşünje däldigini, onuň ýaşalýandygyny, başdan geçirilýändigini, paýlaşylýandygyny we baýram edilýändigini ýatlatdy. Daşary işler ministriniň orunbasary ikinji ýyl yzly-yzyna festiwaly BMG-niň Hemişelik utgaşdyryjysy bilen bilelikde açdy. Bu has köp sanly gatnaşan beýleki ministrliklere güýçli yşarat berdi. Diplomatik korpus hem şeýledi, 15 töweregi ilçileriň hut özleri gatnaşdylar.“Jemgyýetimiz üçin bu festiwala gatnaşmagymyz görülmek we eşidilmek diýmekdir. Bu biziň işjeňlimizi, döredijilikligimizi we başarnyklygymyzy görkezmek üçin mümkinçilikdir. Inklýuziwlik gatnaşmak bilen baglanyşyklydyr we şu gün biz muny doly duýýarys” diýip, Kerler we körler jemgyýetiniň wekili Leýla Ataýewa aýtdy.Birnäçe gün mundan ozal bolsa, milli syýasatçylaryň, BMG-niň agentlikleriniň, raýat jemgyýeti guramalarynyň, şol sanda maýyplygy bolan adamlaryň guramalarynyň wekilleriniň bir stoluň başynda ýygnanan inklýuziwlik ruhy başgaça görnüşe eýe boldy. “Hyzmatdaşlyk arkaly inklýuziwlik” atly tegelek stolda Türkmenistanyň maýyplygy bolan adamlaryň deň hukuklaryny we mümkinçiliklerini üpjün etmek üçin milli çarçuwasyny nädip güýçlendirip boljakdygy dogrusynda maslahat edildi. Gatnaşyjylar inklýuziw bilimi giňeltmekden we elýeterli hyzmatlary gowulandyrmakdan başlap, durmuş päsgelçilikleri aýyrmakdan we jemgyýetçilik durmuşyna gatnaşmagy höweslendirmekden başlap açyk pikir alyşdylar we tejribelerini paýlaşdylar. Hökümet wekilleri ösüş we geljekki maksatlar barada gürrüň berişi ýaly, raýat jemgyýeti toparlary hem öz durmuş tejribesine, gazanylan üstünliklerine we gündelik goldawa esaslanýan seslerini goşdular. Olar bilelikde halkara borçnamalaryny, şol sanda Ählumumy döwürleýin syny we Maýyplygy bolan adamlaryň hukuklary baradaky Konwensiýany, Konwensiýa laýyklykda milli kanunçylyk binýadyny güýçlendirmek boýunça teklipleri ýakyndan ara alyp maslahatlaşdylar, wadalardan herekete geçmek üçin amaly ädimleri kesgitlediler.Iki günüň dowamynda BMG-niň Adam Hukuklary boýunça Ýokary Komissarynyň edarasynyň bilermenleri maýyplygy bolan adamlaryň hukuklary boýunça Türkmenistanyň Milli strategiýasyny işläp düzmek üçin ileri tutulýan ugurlary kesgitlemek üçin tehniki maslahatlary geçirdiler. Seminarda "Bizsiz biz barada hiç zat ýok" ýörelgesi kabul edildi, maýyplygy bolan adamlaryň diňe bir maslahat berilmän, eýsem strategiýany kemala getirmekde işjeň gatnaşmagy üpjün edildi. BMG-niň konserti, seýilgähdäki joşgunly festiwal we tegelek stoluň başynda geçirilen oýlanyşykly gepleşikler bilelikde bir umumy hekaýany gürrüň berýär: syýasat we jemgyýet bilelikde öňe gidende, inkluziwlik has güýçli bolýar. Biri inkluziw gatnaşygyň şatlygyny we döredijiligini görkezýär; beýlekisi bolsa her bir jemgyýetde, mekdepde, iş ýerinde we jemgyýetçilik giňişliginde şeýle gatnaşygy mümkin edýän binýady döredýär.Bu depginde, Birleşen Milletler Guramasynyň Türkmenistandaky edarasy maýyplygy bolan adamlaryň hukuklary boýunça Milli strategiýany işläp düzmek we tassyklamak üçin maýyplygy bolan adamlaryň hökümeti we guramalary bilen ýakyndan işleşmegini dowam etdirer.
1 of 5
Waka
21 noýabr 2025
Howanyň üýtgemegi boýunça liderleriň täze neslini ýetişdirmek: Gülşat we Selbi ýaşlary klimat hereketine ruhlandyrýar
Türkmenistandan iki ýaş zenan – Gülşat Aýydowa we Selbi Matweliýewa – ekologiýa üpjünçiligi ugrunda öz ygrarlylygy we birek-birege goldaw bilen nähili hakyky täsir döredip bolýandygyny görkezýär. Olaryň tagallasy netijesinde, ýurdumyzda ýaşlaryň tebigaty goramak başlangyçlaryna we syýasat ara alyp maslahatlaşmalaryna gatnaşmagy artýar. Eko-lagerdan milli ýaşlar hereketineOlaryň ýolunyň başlangyjy ýönekeý, emma güýçli bir maksatdy: ýaşlar üçin daşky gurşaw barada öwrenip, herekete geçip biljek ýer döretmek. Bu pikir olaryň ilkinji taslamasynda — gatnaşyjylary durnuklylyk, biodürlülik we howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak bilen tanyşdyrýan amaly bilim maksatnamasy bolan Eko Lagerde kemala geldi.Lageriň üstünlikli geçmegi olaryň işini ýurt boýunça giňeltmegine, sebitleýin howa bilim okuwlaryny gurnamaga we üýtgeşiklik etmäge höwesli ýaşlaryň barha artýan ulgamyny döretmäge ylhamlandyrdy. Bu başlangyçlar Türkmenistanda ýaşlaryň howanyň üýtgemegi ugrunda kuwwatlandyrylmagy boýunça uzak möhletli hereketiň düýbüni guýdy. Ýaşlaryň sesini birleşdirýän platforma döretmekBu işleri birleşdirmek üçin Gülşat we Selbi Climate Action Network Turkmenistan platformasyny esaslandyrdy — bu platforma ýaşlaryň, hünärmenleriň we guramalaryň arasynda howanyň üýtgemegi boýunça bilim, pikir alyşma we hyzmatdaşlygy ösdürýär. Olaryň sosial mediýadaky başlangyjy — @climate_action.tm — häzirki wagtda ýurduň ýaşlaryna niýetlenen öňdebaryjy howanyň üýtgemegi boýunça habarnamalarynyň biri bolup hyzmat edýär. Howanyň üýtgemegi boýunça global proseslerini Türkmenistana getirmekGülşat we Selbi BMG-niň Howanyň üýtgemegi boýunça çarçuwaly konwensiýasynyň resmi ýaşlar topary bolan YOUNGO-nyň agzalary hökmünde howanyň üýtgemegi boýunça Halkara Ýaşlar hereketini Türkmenistana getirmegi başardylar. Olar Türkmenistanda ýerli Howanyň üýtgemegi boýunça Ýaşlar maslahatlaryny geçirmek üçin arza berdiler, bu çäre BMG-niň ýaşlar boýunça resmi prosesiniň bir bölegi boldy.BMG-niň Türkmenistandaky edarasynyň, halkara hyzmatdaşlaryň we Durnukly ösüş maksatlarynyň ýaş ilçileriniň goldawy bilen olar 2022, 2023, 2024 we 2025-nji ýyllarda Howanyň üýtgemegi boýunça Ýaşlar maslahatyny üstünlikli geçirdiler. Bu çärelerde ýaşlar klimat gepleşikleri, liderlik we syýasat seljermesi boýunça başarnyklaryny ösdürdiler.2025-nji ýyldaky Ýaşlar maslahaty Taraplaryň 30-njy maslahaty (COP30) üçin Milli Ýaşlar Beýannamasynyň kabul edilmegi bilen tamamlandy — bu resminama ýaşlaryň durnukly we howanyň üýtgemegine çydamly ösüş üçin umumy garaýşyny we çözgütlerini görkezýär.“Ýaşlaryň, aýratyn-da ýaş zenanlaryň, howanyň üýtgemegi boýunça karar kabul etmekde we hereketde doly gatnaşmagy üçin olaryň ukybyny ösdürmek möhümdir” diýip, Gülşat aýdýar. “Hiç bir ösüş jemgyýetiň ähli gatlaklaryny gatnaşmazdan amala aşyp bilmez.” Gülşat: klimat we inklýuziýa boýunça global goldawçysy2022–2024-nji ýyllarda Gülşat Aýydowa BMG-niň DÖM 13 — "Howanyň üýtgemegine garşy göreş" boýunça ýaş ilçisi bolup hyzmat etdi. Ol bu rolda Türkmenistanyň adyndan Durnukly ösüş maksatlaryny öňe sürýän global ýaş liderleriň torunda çykyş etdi, ýaşlaryň syýasata gatnaşmagyny güýçlendirdi we ekologik meseleler boýunça döwlet derejesinde habardarlygy artdyrdy.Gülşat ÝUNICEF-iň Ýaşlar üçin howanyň üýtgemegi boýunça tomusky mekdebini hem alyp bardy — üç aýlyk okuw maksatnamasy çäginde 35 sany ýaşlar jemgyýetçilik taslamalary we teklipleri taýýarlady. Onuň halkara tejribesi ABŞ-nyň SUSI okuw maksatnamasyny, John Smith Trust talyp hakyny, ÝHHG-niň "Parahatçylyk üçin ýaş zenanlar" başlangyjyny we Merkezi Aziýa ýaş liderler akademiýasyny öz içine alýar.2025-nji ýylyň Ýaşlar maslaahatyndan soň Gülşady Türkmenistany Braziliýanyň Belém şäherinde 2025-nji ýylyň 6–8 noýabry aralygynda geçirjek BMG-niň 20-nji ýaşlar maslahatynda hem çykyş etmäge çagyryldy. Selbi: suw diplomatiýasy we sebit hyzmatdaşlygynyň goldawçysySelbi Matweliýewa bolsa ekologik parahatçylyk we suw hyzmatdaşlygy boýunça öňdebaryjy ýaş aktiwistleriň biridir. Ol abraýly halkara maksatnamalarda, şol sanda Açyk Dünýä Maksatnamasynda, ÝHHG-niň Zenanlaryň Parahatçylyk Liderligi Maksatnamasynda, ÝHHG-niň Parahatçylyk we Howpsuzlyk talyp hakynda, Wenada geçirilen Ýaşlar Çözgüt Günlerinde, Halkara Energiýa we Howa Forumynda Türkmenistanyň wekili hökmünde gatnaşdy. Selbi şeýle hem Aral deňzini halas etmek boýunça halkara gaznasynyň (IFAS) nesillerara gepleşiklerine gatnaşdy we sebit hyzmatdaşlygyny we bilim alyş-çalşygyny ösdürmek üçin suw boýunça bilermenleri ("suw weteranlary") Merkezi Aziýanyň dürli künjeklerinden gelen ýaş hünärmenler bilen baglanyşdyrdy.2024-nji ýylda Selbi we Gülşat Merkezi Aziýa we Owganystan üçin resmi taýdan YOUNGO tarapyndan tassyklanan Sebitleýin ýaşlar Maslahatyny bilelikde gurnadylar. Maslahatda sebitiň dürli künjeklerinden gelen ýaş wekilleri buzluklardan derýalara çenli suw meselesine uly üns bermek bilen, ekologiýa meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin bir ýere jemlediler.“Suw ýaşaýyşdyr, jemgyýetimiziň ösüşiniň we durnuklylygynyň binýadydyr” diýip, Selbi belleýär. “Durnukly ulanylyşy üpjün etmek üçin ýaşlary suw meseleleri boýunça bilimlendirmeli.” Şu ýyl Selbi Montereý Halkara Barlaglar Institutyndaky Rus öwreniş başlangyjynyň maksatnamasy bolan Montereý tomusky simpoziumynyň guramaçy toparyna goşulmaga çagyryldy. Nýu-Ýorkuň Karnegi korporasiýasy tarapyndan maliýeleşdirilýän bu maksatnama ABŞ-dan we Ýewropadan öňdebaryjy talyplary we ýaş hünärmenleri birleşdirýär.Şol ýerde Selbi howa we suw syýasaty boýunça ýaş bilermenler bilen işledi, şeýle hem suw serişdelerini dolandyrmak, gidrodiplomatiýa we daşky gurşawy dolandyrmak boýunça halkara hünärmenleri bilen aragatnaşyk saklap, hünär başarnyklaryny güýçlendirdi.Geljek üçin umumy garaýyşGülşat we Selbi bilelikde umumy missiýany öňe sürýärler: Türkmenistanyň we Merkezi Aziýanyň howa geljegini kemala getirmekde ýaşlaryň roluny giňeltmek. Olaryň taslamalary — eko-lagerlerden we hakathonlardan halkara konferensiýalaryna çenli — herekete geçmäge taýýar ýaş liderleriň täze neslini ösdürdi.Olaryň hekaýasy garaýşyň, toparlaýyn işlemegiň we hyzmatdaşlygyň ýaşlary durnukly geljegi döretmäge nähili ylhamlandyryp biljekdigini görkezýär.
1 of 5
Press reliz
04 fewral 2026
BMG we hususy pudak Türkmenistandaky hyzmatdaşlyk platformasynyň çäginde DÖM-lere ýetmekde hyzmatdaşlygy güýçlendirmegi ara alyp maslahatlaşdy
Öz çykyşynda BMG-niň Türkmenistandaky Hemişelik utgaşdyryjysy jenap Dmitriý Şlapaçenko gatnaşyjylara ýüzlenip, ýurduň durnukly ösüşini tizleşdirmekde hususy pudagyň möhüm ornunyň bardygyny belledi. Şeýle hem BMG bilen Türkmenistanyň Hökümetiniň arasyndaky berk hyzmatdaşlygyny nygtap, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesine dowam edýän hyzmatdaşlygy üçin minnetdarlyk bildirdi.Jenap Şlapaçenko duşuşygyň ähmiýetini aýratyn belläp, mejlise gatnaşan türkmen hususy pudak wekilleriniň BMG-niň Global Ylalaşygy bilen tanyşdyrylandygyny aýtdy. Bu başlangyç 2000-nji ýylda BMG-niň Baş sekretarynyň mandatynyň esasynda döredilip, dünýäde korporatiw durnukly ösüş boýunça iň uly başlangyç hökmünde çykyş edýär. Ol hususy pudagy ähliumumy ýörelgeleri öňe sürmäge hem-de DÖM-e ýetmäge goşant goşmaga çagyrdy. Global Ylalaşygyň işi boýunça prezentasiýany ýurda sapar bilen gelen Merkezi Aziýadaky BMG-niň Global Ylalaşygynyň Köp ýurtly ulgamynyň Ýerine ýetiriji direktory hanym Dinara Seýjaparowa geçirdi. Onuň gatnaşmagy jogapkärçilikli işewürlik ýörelgeleri we durnuklylyga gönükdirilen korporatiw tejribeler baradaky düşünjäni giňeltmäge mümkinçilik berdi.BMG-niň Hemişelik utgaşdyryjysy Türkmenistanyň durmuş-ykdysady ösüşini goldaýan hem-de dünýäniň 2030-njy ýyla çenli Durnukly ösüş boýunça Gün tertibine goşant goşýan netijelere gönükdirilen hyzmatdaşlyklary ösdürmäge ygrarlydygyny tassyklady. Platformanyň bilelikde guraýjysy hökmünde çykyş eden Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň Dolandyryş Geňeşiniň agzasy jenap Hudaýberdi Hangeldiýew öz ýolbaşçylygyndaky uly wekiliýeti bilen gatnaşdy. Jenap Hangeldiýew hususy pudak kompaniýalarynyň we telekeçileriň BMG-niň agentlikleri, gaznalary we maksatnamalary bilen hyzmatdaşlyga bolan gyzyklanmasynyň barha artýandygyny belledi. Şeýle hem ol BMG bilen Birleşmäniň, şeýle-de onuň agzalarynyň arasynda alnyp barylýan netijeli we özara bähbitli hyzmatdaşlyk üçin minnetdarlyk bildirdi. Hanym Seýjaparowa BMG-niň Global Ylalaşygy boýunça giňişleýin maglumat berip, türkmen kompaniýalarynyň onuň On ýörelgeli strategiýalaryna we gündelik işine nähili gatnaşyp biljekdiklerini, şeýlelikde jogapkärçilikli iş alyp barmagy, durnuklylygy we innowasiýalary öňe sürüp boljakdygyny beýan etdi.Gatnaşyjylar interaktiw pikir alyşdylar, soraglar berdiler we dürli pudaklardan tejribelerini paýlaşdylar. Bu pikir alyşma BMG bilen işewür jemgyýetiň arasynda düzgünleşdirilen hyzmatdaşlyga bolan islegiň barha artýandygyny görkezdi.Mejlisiň dowamynda BMG-niň konsultanty Baýram Garaýew tarapyndan Türkmenistandaky BMG–hususy pudak hyzmatdaşlygynyň we hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň häzirki ýagdaýy boýunça geçirilen Giňişleýin synyň netijeleri bilen gatnaşdyryjylary bilen tanyşdyrdy. Syn şu wagta çenli gazanylan ösüşi, döredilen hyzmatdaşlyklary hem-de ileri tutulýan ugurlar boýunça gatnaşygy giňeltmegiň esasy mümkinçiliklerini beýan etdi. Duşuşygyň çäginde BMG–Hususy Pudak Hyzmatdaşlyk Platformasynyň Sekretariatyny döretmegiň mümkinçilikleri ara alyp maslahatlaşyldy we özara netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça indiki ädimler barada ylalaşyldy.
1 of 5
Press reliz
25 dekabr 2025
Türkmenistan we BMG parahatçylygy, ynamy we durnukly ösüşi bilelikde goldaýar
Türkmenistanyň Daşary işler ministri jenap Raşid Meredow, Türkmenistanda akkreditirlenen diplomatik missiýalaryň ýokary derejeli wekillerini bir ýere jemlän çäräni açdy, bu bolsa Türkmenistanyň parahatçylyga we ynama ygrarlylygyna giň halkara goldawyny görkezýär. Ministr Türkmenistanyň Hökümeti bilen BMG-niň arasyndaky strategik hyzmatdaşlygy nygtap, milli we global ileri tutulýan ugurlary öňe sürmekde köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň möhümdigini belledi. BMG-niň Turkmenistandaky Hemişelik utgaşdyryjysynyň wezipesini w.ý.ý. hanym Jalpa Ratna öz çykyşynda, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň tamamlanmagy, Türkmenistanyň hemişelik bitaraplygynyň 30 ýyllygy we Birleşen Milletler Guramasynyň 80 ýyllygy bilen Türkmenistanyň Hökümetini we halkyny gutlady. Ol "üç ýubileý hem bize köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy goldamak we durnukly ösüşi ilerletmek üçin umumy jogapkärçiligi ýatlatdy" diýip aýtdy.Hanym Ratna BMG-niň ulgamy bilen Türkmenistanyň arasyndaky strategik we özara güýçlendiriji hyzmatdaşlygy belläp, 2025-nji ýylyň möhüm wakalar bilen alamatlanandygyny, şol sanda BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlar boýunça Üçünji Maslahatyny we täze Durnukly Ösüş boýunça hyzmatdaşlygyň çarçuwaly Maksatnamasyna (2026–2030) gol çekişilendigini belledi.Hanym Ratna Türkmenistan bilen BMG-niň arasyndaky hyzmatdaşlygyň anyk netijeleri beren birnäçe esasy ugurlaryny belläp geçdi, şol sanda milli syýasaty dolandyryş we kanunyň hökmürowanlygy boýunça halkara standartlaryna laýyk getirmekde gazanylan üstünlikler; institutlary berkitmek we gender deňligi, ýaşlaryň gatnaşygy, adam söwdasyna garşy göreş çäreleri we maýyplygy bolan adamlary goşmak ýaly kadalaşdyryş gün tertibini öňe sürmekde gazanylan üstünlikler; syýasaty maglumatlandyrmak we öňegidişligi çaltlaşdyrmak üçin Durnukly ösüş maksatlarynyň maglumat ulgamlaryny, maliýe meýilnamalaşdyryşyny we ygtybarly hasabatlylygy kämilleşdirmek. Şeýle hem, ol elektron maglumat alyş-çalyş ulgamlaryny işe girizmek, saýlawlar üçin sanly serişdeler we emeli aň bilen işleýän saglygy goraýyş innowasiýalary arkaly sanly özgertmede gazanylan üstünlikleri; we metan zyňyndylaryny azaltmak, gaýtadan dikeldilýän energiýa ýol kartalaryny işläp düzmek we Aral deňziniň basseýninde ýerleri dikeltmek ýaly howa we daşky gurşaw durnuklylygy babatda bilelikdäki tagallalary belläp geçdi. BMG-niň Hemişelik utgaşdyryjysynyň w.w.ý.ý adam kapitalyny ösdürmekde, şol sanda hökümet işgärlerinde, döwlet gullukçylarynda, ýaşlarda, aýallarda, gaýdyp gelen migrantlarda we beýlekilerde gazanylan üstünlikleri belläp, başarnyklary ösdürmegiň we bilimi zähmet bazarynyň zerurlyklary bilen has gowy utgaşdyrmagyň möhümdigini nygtady. Mundan başga-da, hyzmatdaşlyk saglygy goraýyş hyzmatlaryna elýeterliligi giňeltdi, immunizasiýa üpjünçiligini gowulandyrdy we sosial gorag ulgamlaryny güýçlendirdi. Şäher-obanyň arasyndaky deňsizlikleri aradan aýyrmaga, umumy saglygy goraýyş ulgamyny we inkluziw bilimi üpjün etmäge, howanyň üýtgemeginiň öňüni almaga we Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmegi çaltlandyrmak üçin maglumat ulgamlaryny güýçlendirmäge maýa goýmaga has köp üns bermegiň zerurdygyny nygtap, hanym Ratna BMG-niň üstünlikli başlangyçlary giňeltmekde hem-de howa we Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek üçin serişdeleri mobilizasiýa etmekde Türkmenistana goldaw bermäge ygrarlydygyny tassyklady."2025-nji ýylda bilelikdäki üstünliklerimiziň giň gerimi durnukly hyzmatdaşlygyň we umumy ileri tutulýan ugurlaryň güýjüni görkezýär" diýip, ol sözüni jemledi.
1 of 5
Press reliz
26 noýabr 2025
BMG we hyzmatdaşlar Türkmenistanda gender zorlugyna garşy 16 işjeňlik gününe badalga berdiler
Bu ýyl kampaniýa "Ähli aýal-gyzlara garşy sanly zorlugyň öňüni alalyň" şygary bilen geçirilýär. Sanly zorluk, zorlugyň iň çalt ösýän görnüşleriniň biri bolyp, ol ýetginjek gyzlara bolsa aýratyn täsir edýär. Global maglumatlara görä, ýaş aýal-gyzlaryň 58%-i sosial torlarda onlaýn yzarlamalara sezewar boldular, gyzlaryň köpüsi ilkinji gezek onlaýn yzarlamany 14–16 ýaş aralygynda başdan geçirýändiklerini habar berýärler (UNESCO, 2023; UN Women, 2022).UNFPA-nyň Türkmenistandaky wekilhanasynyň ýolbaşçysy Kemal Goşlyýew, bu ugurda bilelikdäki hereketleriň zerurdygyny nygtap, “Zorlugyň çägi ýok. Zorluk ir başlaýandygy sebäpli, biz gyssagly hereket etmeli we her bir aýal-gyzyň zorlugyň ähli görnüşlerinden azat ýaşamagy üçin işlerimizi bütin ýylyň dowamynda alyp barmalydyrys” diýdi. Çäräniň çäklerinde UNFPA-nyň Halkara bilermeni hanym Marina Dmuhowskaýanyň çykyşy bolup, ol sosial torlardaky gender meselelerine degişli global tendensiýalar barada gürrüň berdi. Gatnaşyjylara UNFPA tarapyndan taýýarlanan sanly zorluk baradaky wideo hem görkezildi. Mundan başga-da, UNFPA-nyň wekilleri Türkmenistanda gender zorlugy bilen göreşmek we reproduktiw saglygy goramak boýunça alyp barýan işleri barada gürrüň berdiler.Çäräniň jemleýji böleginde oňa gatnaşyjylar gender zorlugyna garşy göreşde geljekde hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň mümkinçilikleri barada pikir alyşdylar.
1 of 5
Press reliz
26 noýabr 2025
BMG-niň Türkmenistandaky Ýurt boýunça topary, geljekde boljak wakalaryň üstünde oylanmalary güýçlendirmek maksady bilen geljekki howplary seljerýän ýurt derejesindäki barlagyny tamamlady
Bu başlangyç BMG-niň Hemişelik utgaşdyryjysynyň edarasy tarapyndan BMG 2.0 boýunça zerur başarnyklara maýa goýum hökmünde amala aşyryldy, edaranyň ykdysatçysy Wladimir Waletka okuwy öňki BMG-niň Daşky gurşaw boýunça maksatnamasynyň (ÝUNEP) hünärmeni we häzirki wagtda BMG-niň energetika ulgamynda boljak wakalaryň üstünde oýlanma boýunça maslahatçysy Endrýu Morton bilen bilelikde geçirdi.BMG-niň Geljegiň barlaghanasy (2023) geljekde boljak wakalaryň üstünde oýlanmany "näbellilik şertlerinde uzak möhletli we öňünden görme usulynda ulgamlaýyn pikirlenmek we hereket etmek üçin çemeleşme" hökmünde kesgitleýär. Bu çemeleşmä esaslanyp, BMG-niň Ýurt boýunça topary Durnukly Ösüş ugrunda hyzmatdaşlygyň çarçuwaly Maksatnamasyny we bilelikdäki iş meýilnamalaryny maglumat bilen üpjün etmek üçin, hemişelik görnüşde geljekki mümkinçilikleri we töwekgelçilikleri seljerýän ugurdaş gözden geçiriliş (horizon scanning) hem-de çalt oýlanma (rapid foresight) prosesini ýola goýdy. Bir gezeklik tejribeden ulgamlaýyn oýlanma geçişSoňky 18 aýyň dowamynda BMG-niň Türkmenistandaky Ýurt boýunça topary 2026–2030-njy ýyllar üçin hyzmatdaşlygyň çarçuwaly Maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň ýoly boýunça 2024-nji ýylyň aprelinde geçiren göçme ýygnagynda başlanan bir gezeklik geljekde boljak wakalaryň üstünde oýlanma tejribesinden, wagtal-wagtal gaýtalanýan, ulgamlaýyn seljeriş işine geçdi. Bu tejribe ýurt seljermesi boýunça topary hem-de Baha bermek we Öwrenmek topary tarapyndan tassyklandy, UNCA funksiýasynyň derejesinde işlenip düzülen Çalt Oýlanma Guraly arkaly pilot görnüşinde synag edildi we geljekdäki ýygnaklara we BMG-niň Türkmenistandaky Ýurt boýunça toparynyň duşuşyklaryna yzygiderli goşmak üçin resmi taýdan tassyklanyldy. Agzalan gural üýtgeşmeleriň alamatlaryny ýüze çykarmaga, iň ejiz toparlara we Durnukly ösüş maksatlaryna (DÖM) täsirini seljermäge, şeýle-de “Eger-de … onda …” görnüşinde hyzmatdaşlygyň çarçuwaly Maksatnamasynyň netijelerine gönükdirilen anyk çäreleri kesgitlemäge mümkinçilik berýär.Netijeler: duýduryş signaly we mümkinçilik penjiresiOkuw esasynda geçirilýän öňdengörüjilik seljermesi Türkmenistanyň energetika çykdajylaryna bagly ösüş ugrunyň hakyky ýagdaýlaryna esaslandy. Morton tarapyndan alnyp barlan, uglewodorod eksporty we girdejileri boýunça soňky tapgyrdaky energetika barlagy BMG-niň Ýurt boýunça toparynyň geljekki deňagramlylygyny ara alyp maslahatlaşmagyna gönüden-göni goşant goşdy.Endrýu Morton deslapky netijeler barada pikirini bildirip, şeýle diýdi: “2023–2050-nji ýyllar boýunça energiýa eksport girdejilerine aşa baglylyk we ‘nebit döwleti sindromy’ sebäpli howatyrlandyryjy ugurlaryň ýüze çykmagyna garamazdan, boljak wakalaryň üstünde oýlanma Türkmenistanda ykdysady täzeleşme üçin iki möhüm ýol açýar — ýagny ýangyç eksportuna esaslanmak bilen has täsirli döwlet çykdajylaryny ýola goýmak ýa-da ykdysadyýeti ösdürmegiň täze ugurlary boýunça diversifikasiýa geçmek we harajatlaryň netijeliligini ýokarlandyrmak. Iň möhüm zat — bu ýörelgeleriň ikisi hem iri syýasat üýtgeşmelerini, aýratyn hem oba ýerlerinde ýaşaýan ilat we ýaşlar üçin anyk we maksatly strategiýalary talap edýär”.Oýlanma häzirki ösüş ugrunyň dowam etdirilip bilinmejekdigini, ýöne ýokarda agzalan ugurlar boýunça syýasy çözgütleriň geljekde täze mümkinçilikler döredip biljekdigini görkezýär.Geljekde boljak wakalaryň üstünde oýlanma – ýurt seljermesine täzeçe çemeleşmeBMG-niň Ýurt boýunça topary üçin üçin boljak wakalryň üstünde oýlanma nazary çemeleşme däl, eýsem, subutnamalara esaslanýan has netijeli çözgüt taýýarlamak we hiç kimiň yzda galmazlygyny üpjün etmek usulydyr.Hemişelik utgaşdyryjynyň ykdysadçysy Wladimir Waletka şeýle belleýär: «Boljak wakalaryň üstünde oýlanma usuly ulgamlaýyn pikirlenmäni ösdürýär, ileri tutulan Durnukly ösüş maksatlaryndaky geçiş ugurlarynyň arabaglanyşygyny aýdyňlaşdyrýar, iň gowşak toparlara we maliýe boşluklaryna ünsi jemleýär. Bu bolsa öňki seljermelere garanyňda has netijeli ýagdaý döredýär.»Täze çemeleşme energetika, durmuş taýdan gorag, iş orunlary, howanyň üýtgemegi, azyk howpsuzlygy, suw dolandyryşy, parahatçylyk we sanlylaşdyrma ýaly ugurlaryň biri-birine täsir edişini hem-de netijelerini göz öňünde tutup, ulgamlaýyn seljerme gurýar. Şeýle hem, ol ýaşlar, zenanlar, maýyplygy bolan adamlar, garrylar, oba hojalygy bilen meşgullanýan hojalyklar we gaýdyp gelen migrantlar ýaly toparlaryň iň uly töwekgelçiliklere duçar bolýandygyny anyk görkezýär. Indiki ädimlerÝurt seljermesiniň indiki tapgyrynyň tamamlanmagy bilen, BMG-niň Ýurt boýunça topary BMG-niň Ýurt seljermesi funksiýasynyň bir bölegi hökmünde Çalt Oýlanma Guralyny toparyň ýygnaklarynda we çärýeklik duşuşyklarynda bilelikdäki maksatnamalarda çözgütlere ýol görkezmek üçin ulanmagyny dowam eder. Geljekde boljak wakalaryň üstünde oýlanmanyň netijeleri — täze signallar, ugur beriji faktorlar, ýol kartalary we “Eger-de … onda …” görnüşindäki çäreler — täze Hyzmatdaşlygyň çarçuwaly Makasatnamasynyň durmuşa geçirilmegine, howplary dolandyrmaga we DÖM-i maliýeleşdirme dialoglaryna gönükdiriler. Şeýle hem Hemişelik utgaşdyryjynyň edarasy we BMG-niň Ýurt boýunça topary milli hyzmatdaşlar bilen bilelikde bu tejribäni jemgyýetçilik guramalary, akademik guramalar hem-de ösüş boýunça hyzmatdaşlar bilen paýlaşmak mümkinçiliklerini öwrenýär.BMG-niň Türkmenistandaky Ýurt boýunça topary boljak wakalaryň üstünde oýlanma çemeleşmesini ulgamlaýyn ornaşdyrmak bilen, BMG 2.0 maksadyna — maglumatlara daýanan, öňüni alyjy we toplumlaýyn dolandyryş ýörelgesine — laýyklykda işleýär. Bu usul ösüş üstünlikleriniň goralmagyna, ykdysadyýetiniň diwersifikasiýa edilmegine hem-de Türkmenistanda hiç kimi yzda galdyrman durnukly geljege ýol açmaga gönükdirilendir.
1 of 5
Press reliz
25 noýabr 2025
BMG türkmen ýaşlary üçin Ýaş hünärmenler Maksatnamasy boýunça maglumat duşuşygyny geçirdi
BMG-Meýletinçiler maksatnamasynyň wekili we howanyň üýtgemegi boýunça hünärmen hanym Rouz Lagrotte BMG-niň stažýory jenap Ýakub Wawrzinýak bilen bilelikde duşuşygy alyp bardy hem-de giňişleýin tanyşdyryş geçirdiler, soňra bolsa sorag bermek mümkinçiligi döredildi. Gatnaşyjylar şeýle hem Maksatnamanyň maksatlary we wezipeleri, saýlaw şertleri, arza tabşyrmagyň tertibi, ýazmaça synag we söhbetdeşlik, şeýle hem BMG-niň ulgamynda karýera mümkinçilikleri barada maglumat aldylar.Maksatnama ýaş hünärmenlere parahatçylyk, ösüş, adam hukuklary we ynsanperwer kömek ýaly ugurlarda BMG-niň ählumumy missiýasyna goşant goşmak üçin aýratyn mümkinçilik berýär. Üstünlikli dalaşgärler halkara raýat gullukçysy hökmünde BMG Sekretariatynyň düzümine kabul edilip, hünärmenlik ösüşine, hyzmat ýerleriniň arasynda göçme mümkinçiligine we dünýä derejesinde täsir edýän işler bilen meşgullanmaga mümkinçilik alýarlar. Çärä öňdebaryjy uniwersitetleriň talyplary, DÖM-iň ýaş ilçiler, şeýle hem aragatnaşyk we žurnalistika boýunça ýaş hünärmenler gatnaşdy, köpçülik üçin onlaýn hasaba alyş arkaly elýeterli boldy.2025-nji ýyl üçin Ýaş hünärmenler Maksatnamasy boýunça arza tabşyrmak 14-nji dekabra çenli (Nýu-Ýork wagty bilen sagat 23:59-a çenli) açykdyr. Dalaşgärler gatnaşygyň ähli talaplaryna laýyk gelmeli: gatnaşyjy ýurtlaryň raýaty, 32 ýaşy geçmedik, iň azyndan bakalawr derejesi bolmaly we iňlis ýa-da fransuz dilini bilmeli.Has giňişleýin maglumat üçin şu salgy boýunça serediň:
careers.un.org/ypp
careers.un.org/ypp
1 of 5
Soňky serişdeler
1 / 11
Serişdeler
30 maý 2025
Serişdeler
02 maý 2024
1 / 11
